زبان و ادبیات فارسی، جلد ۱۷، شماره ۶۵، صفحات ۷۱-۹۸
عنوان فارسی تعامل صوفیه نخستین با عقل؛ از آغاز تا اواخر قرن پنجم
چکیده فارسی مقاله موضوع اصلی این مقاله، بررسی طرز برخورد عرفای نخستین با مفهوم بنیادین عقل است. بدین منظور چهل اثر عرفانی را که یا توسط صوفیه پنج قرن نخست اسلامی نوشته شده بودند و یا مشتمل بر گفتارهای آن ها بودند، بررسی کردیم. مجموعه یافته‌ها را در ده موضوع اصلی جای دادیم: عقل و معرفت الله، عقل و ایمان، عقل و قرآن، عقل و شرع، عقل و اخلاق، عقل و دنیا و آخرت، عقل و مقامات عرفانی، عقل و حالات عرفانی، عقل و عشق و عقل و روح. سپس به بررسی آرای عرفا در ذیل هر موضوع پرداختیم. این مقاله نشان می دهد که عرفای نخستین، مقولات مختلف معرفتی، دنیوی، اخروی و عرفانی را در ارتباط با عقل مطرح کرده اند و سعی کرده اند نسبت عقل را با هر کدام از این ها تبیین کنند. درست است که در بسیاری موارد، کارکرد عقل را محدود کرده اند اما همین که همه چیز را در نسبت با عقل سنجیده اند، نشان از اهمیت عقل در نظر آنان دارد. در واقع، آن ها حتی برای تبیین محدودیت های عقل در حوزه‌های معرفتی، از خود عقل مدد جسته اند. هر چند بررسی ما فقط معطوف به موضوعاتی است که به نحوی با عقل در ارتباط هستند اما حتی از خلال همین مقاله می توان تنوع و گستردگی حوزه های شناختی را که آن ها وارد شده‌اند، دریافت.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله عقل،آثار صوفیه،حالات و مقامات عرفانی،روح،عشق،ایمان،شرع،قرآن،معرفت،اخلاق،
عنوان انگلیسی The Early Mystics’ Approach to Reason
چکیده انگلیسی مقاله As the title indicates, the main purpose of this paper is to consider how the early mystics dealt with the essential concept of reason. To this end, we have examined forty works either written on or including the ideas of the mystics living in the first five centuries of the Islamic era. The findings are then placed in ten main categories: Reason and one’s knowledge of god; Reason and the Koran; Reason and Riligion; Reason and Ethics; Reason, this world, and hereafter; Reason and Mystical Hierarchies; Reason and Mystical states; Reason and Love; Reason and soul. Each category has then received its due attention. The paper intends to delineate how these mystics discuss divergent issues related to knowledge, this world, the hereafter and mysticism with reference to reason. Also, attempts are made to shed lights on the relationship between them. It must be admitted that these mystics had a limited view of reason; however, the very reference to reason in their arguments points to their concern about this concept. In fact, in their delineating of the limitations of reason in different realms of knowledge, they have resorted to the same notion (i.e reason). Although our main concern here is issues related to reason in one way or another, one can note the extent and diversity of knowledge theses mystics have touched upon in their works.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله عقل,آثار صوفیه,حالات و مقامات عرفانی,روح,عشق,ایمان,شرع,قرآن,معرفت,اخلاق
نویسندگان مقاله سید مهدی زرقانی |
دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد
سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه فردوسی (Ferdowsi university)

هدی حسین پور بوانلو |
کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد
سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه فردوسی (Ferdowsi university)

نشانی اینترنتی http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-68&slc_lang=fa&sid=fa
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات