|
|
علوم زمین خوارزمی، جلد ۹، شماره ۲، صفحات ۷۷-۱۰۵
|
|
|
| عنوان فارسی |
ژئوشیمی آپاتیت در انواع سنگهای فلسیک مجموعه نفوذی پیرانشهر: رهیافتی برای بررسی تحولات ماگمایی |
|
| چکیده فارسی مقاله |
سنگهای نفوذی فلسیک در مجموعه نفوذی پیرانشهر شامل سه گروه سیینیت، نفلینسیینیت و آلکالیفلدسپار گرانیت میشوند که در حدود 40 میلیون سال پیش تشکیل شده و همژنز هستند. روابط بافتی و ترکیب اکسیدهای اصلی و عناصر کمیاب آپاتیت از نمونههای منتخب انواع سنگهای فلسیک به روشهای SEM، EPMA و LA-ICP-MS مورد بررسی قرار گرفت. در نمونههای مورد مطالعه آپاتیت به صورت بلورهای شکلدار تا نیمهشکلدار با فرمهای منشوری ظاهر شده و دارای بافت همگن و بدون منطقهبندی میباشد. مقادیر پایین MnO و الگوی REE آپاتیتها نیز ماهیت ماگمایی آنها را تأیید کرده و بیانگر عدم تأثیر فرایندهای بعد از تبلور بر روی ترکیب آپاتیتهاست. تمام بلورهای آپاتیت در رده فلوئوروآپاتیت قرار میگیرند. میزان فلوئور و کلر در انواع مختلف سنگهای فلسیک متغیر است و نسبت F/Cl از گرانیتها به سمت سیینیتها و نفلینسیینیتها کاهش مییابد. محاسبه دمای اشباع آپاتیت نشان میدهد که دمای تبلور در آلکالیفلدسپار گرانیتها (858-844 درجه سانتیگراد) نسبت به سیینیتها (818-783 درجه سانتیگراد) و نفلینسیینیتها (668-610 درجه سانتیگراد) بیشتر است. میزان Mn موجود در آپاتیتها حاکی از شرایط تقریباً ثابت اکسایش با حداقل نوسانات (8/9- تا 8- = log fO2) در انواع سنگهای فلسیک میباشد. عناصر کمیاب در آپاتیتهای مختلف تفاوت بارزی نشان میدهد بهطوری که در نمونههای گرانیتی آپاتیت سرشار از عناصر HFSE و عناصر نادر خاکی (REE) است در حالیکه آپاتیتهای سنگهای نفلینسیینیتی تمرکز بالاتری از اجزایی همچون سیلیس، Cr، Ni و V نشان میدهند. ترکیب عناصر کمیاب با نسبت F/Cl در آپاتیتها تغییرات هماهنگ و منطبق با ترکیب سنگ میزبان نشان میدهد. نتایج بررسی ترکیب کانی آپاتیت، یافتههای پترولوژیکی قبلی در مورد سنگهای فلسیک پیرانشهر مبنی بر تأثیر تفکیک فازهای فرار بر تحول ماگمایی را تأیید میکند. |
|
| کلیدواژههای فارسی مقاله |
عناصر کمیاب،آپاتیت،ژئوشیمی،تحول ماگمایی،مجموعه نفوذی پیرانشهر، |
|
| عنوان انگلیسی |
Geochemistry of apatite in various felsic rocks of the Piranshahr plutonic complex: an approach to investigate magmatic evolution |
|
| چکیده انگلیسی مقاله |
The felsic intrusive rocks in the Piranshahr plutonic complex consist of three groups: syenite, nepheline-syenite, and alkali-feldspar granite. They are co-genetic and formed approximately 40 million years ago. Textural relationships, major oxides, and trace element composition of the selected felsic rock samples were studied using SEM, EPMA, and LA-ICP-MS methods. In the studied samples, apatite appears as euhedral to subhedral crystals with prismatic forms and has a homogeneous texture without zonation. The low amounts of MnO and the REE pattern of apatites confirm their magmatic nature, indicating that post-crystallization processes did not affect the composition of apatites. All apatite crystals fall into the fluorapatite category. The amounts of fluorine and chlorine vary in different felsic rocks, and the F/Cl ratio decreases from granites towards syenites and nepheline-syenites. The determination of the apatite saturation temperature indicates that alkali feldspar granites have a higher crystallization temperature range (858-844°C) than both syenites (818-783°C) and nepheline syenites (668-610°C). Analyzing the manganese levels in the examined apatites suggests a consistent oxidizing setting with minimal fluctuations in fO2 conditions (logfO2= -8 to -9.8). Trace elements in different apatites show significant differences; for instance, apatites in granitic samples are enriched with HFSE and rare earth elements (REE), while apatites in nepheline-syenites have a higher concentration of components such as silica, Cr, Ni, and V. The composition of trace elements and the F/Cl ratios in apatites demonstrate consistent variations and alignment with the host rock composition. The results of the apatite mineral composition confirm previous petrological findings regarding the impact of volatile phases separation on magmatic evolution in the Piranshahr felsic rocks. |
|
| کلیدواژههای انگلیسی مقاله |
عناصر کمیاب,آپاتیت,ژئوشیمی,تحول ماگمایی,مجموعه نفوذی پیرانشهر |
|
| نویسندگان مقاله |
سید علی مظهری |
دانشگاه حکیم سبزواری
کوان-نانگ پانگ |
آکادمیا سینیکا
|
|
| نشانی اینترنتی |
https://gnf.khu.ac.ir/article_4059_75806e8a1c04cad241934a374c1359c0.pdf |
| فایل مقاله |
فایلی برای مقاله ذخیره نشده است |
| کد مقاله (doi) |
|
| زبان مقاله منتشر شده |
fa |
| موضوعات مقاله منتشر شده |
|
| نوع مقاله منتشر شده |
|
|
|
|
برگشت به:
صفحه اول پایگاه |
نسخه مرتبط |
نشریه مرتبط |
فهرست نشریات
|
