|
|
علوم زمین خوارزمی، جلد ۱۱، شماره ۱، صفحات ۱۷۵-۲۰۰
|
|
|
| عنوان فارسی |
ردیابی هیدروشیمی و منشأ شوری منابع آب براساس نمودارهای ترکیبی در دشت سبزوار |
|
| چکیده فارسی مقاله |
آبخوان دشت سبزوار یکی از منابع آب زیرزمینی مهم در شمال شرق ایران و در منطقه خشک و کم باران قرار دارد. با توجه به اینکه بخش عمده مصارف شرب و کشاورزی از آبهای زیرزمینی این دشت تأمین میکند، با بحران کمی و کیفی روبرو شده است. در این مطالعه، از اطلاعات تراز سطح آب زیرزمینی 50 چاه پیزومتری در سال 1403 و خصوصیات فیزیکو-شیمیایی 25 نمونه آب زیرزمینی برای تعیین رژیم هیدروژئولوژیکی و شناسایی منشأ شوری و فرآیندهای ژئوشیمیایی حاکم بر منطقه استفاده شده است. بهطور کلی جهت جریان آب زیرزمینی از سمت شرق به غرب و هم جهت با جریانات سطحی میباشد. بیشترین میزان تغذیه این آبخوان از ارتفاعات آهکی بخشهای شمالی دشت صورت میگیرد و بخشی از آن نیز توسط قسمتهای شرقی و جنوبشرقی دشت تأمین میشود. دشت عطائیه در شرق آبخوان نیز تغذیه کننده زیرزمینی این آبخوان است. رودخانه کال شور بهصورت فصلی نیز از سمت شرق به غرب در جریان میباشد. مقدار هدایت الکتریکی از 627 در مناطق تغذیه در شمال آبخوان تا 11600 میکروزیمنس بر سانتیمتر در قسمت میانی آبخوان متغیر میباشد. بر اساس هدایت الکتریکی نمونهها به سه گروه آبهای شیرین با هدایت الکتریکی کمتر از 1000 میکروزیمنس بر سانتیمتر و تیپ بیکربناته سدیک در شمال آبخوان، آبهای لب شور با هدایت الکتریکی بین 1000 و 4000 میکروزیمنس و تیپ کلروره سدیک در جنوب آبخوان و آبهای شور با بیشتر از 4000 میکروزیمنس بر سانتیمتر و تیپ کلروره سدیک در قسمت میانی آبخوان تقسیم میشوند. تمامی نمونهها نسبت به کلسیت و دولومیت اشباع و نسبت به ژیپس و هالیت تحت اشباع هستند. جهت بررسی منشأ شوری در آبخوان از نمودارها و شاخصهای یونی مختلف استفاده شد و نتایج نشان داد انحلال سازندهای تبخیری موجود در منطقه از دلایل تغییر کیفیت و افزایش شوری آب زیرزمینی منطقه میباشند. بنابراین نفوذ آب شیرین از بخشهای شمالی و تا حدودی از بخش جنوبی به همراه نفوذ آبهای شور از بخشهای شرقی و آبخوان مجاور عامل اصلی کنترل کیفیت آب زیرزمینی دشت هستند که در طی آن تبادل یونی و اختلاط نیز صورت میگیرد. از لحاظ کیفیت منابع آب جهت مصارف کشاورزی، اکثر چاهها به علت افزایش شوری، برای کشاورزی نامناسب میباشند. |
|
| کلیدواژههای فارسی مقاله |
هیدروژئوشیمی،شوری،آبهای زیرزمینی. جهت جریان،دشت سبزوار، |
|
| عنوان انگلیسی |
Hydrochemical tracing and salinity origin of water resources based on combined diagrams in the Sabzevar plain |
|
| چکیده انگلیسی مقاله |
The Sabzevar aquifer is one of the important groundwater resources in arid regions of the Khorasan Razavi Province. The different usages from this scarce resource, leads to a quantitative and qualitative crisis. The water level from 50 piezometric and physico-chemical properties of 25 groundwater samples were used to determine the hydrogeological setting and salinity origin of the aquifer. The iso-potential map shows that the groundwater flow directions are mainly from eastern to the western part of the area, which is closely aligned with surface flow direction. In general, the aquifer recharged mainly from the limestone heights of the northern parts of the area. The adjacent Ataeiyeh Plain in the eastern part is also an underground inflow to the aquifer. An ephemeral saline river also flows from the east to the west part of the area. Electrical conductivity varies between 627 µs/cm in the recharge areas in the north of the aquifer to 11,600 µs/cm in the middle part of the aquifer. Groundwater samples are classified based on the electrical conductivity into three groups: freshwater with an electrical conductivity of less than 1000 µs/cm and the sodium bicarbonate type in the north of the aquifer, brackish waters with 1000 4000 µs/cm and the sodium chloride type in the middle part of the aquifer. The water samples are saturated with calcite and dolomite and under-saturated with gypsum and halite. The salinity of the groundwater in the region is dependent on dissolution of evaporative formations in the region. Therefore, the infiltration of fresh water from the northern parts and some extent from the southern part, along with the infiltration of saline water from the eastern parts and the adjacent aquifer, are the main factors controlling the quality of the groundwater of the plain, along with ion exchange and mixing processes. |
|
| کلیدواژههای انگلیسی مقاله |
هیدروژئوشیمی,شوری,آبهای زیرزمینی. جهت جریان,دشت سبزوار |
|
| نویسندگان مقاله |
محبوبه تفضلی |
دانشگاه صنعتی شاهرود
رحیم باقری |
دانشگاه صنعتی شاهرود
محمود ارجمند شریف |
شرکت آب منطقهای خراسان رضوی
محسن شجاعی |
شرکت آب منطقهای خراسان رضوی
|
|
| نشانی اینترنتی |
https://gnf.khu.ac.ir/article_4106_4ca9764c98c203d7bc747cbce9d9174f.pdf |
| فایل مقاله |
فایلی برای مقاله ذخیره نشده است |
| کد مقاله (doi) |
|
| زبان مقاله منتشر شده |
fa |
| موضوعات مقاله منتشر شده |
|
| نوع مقاله منتشر شده |
|
|
|
|
برگشت به:
صفحه اول پایگاه |
نسخه مرتبط |
نشریه مرتبط |
فهرست نشریات
|
