تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد ۲۵، شماره ۷۹، صفحات ۴۸۸-۵۰۹
عنوان فارسی بررسی جغرافیای فرهنگی گونه‌های دینداری در میان کاربران شبکه‌های اجتماعی
چکیده فارسی مقاله در این پژوهش سعی شده تا جغرافیای فرهنگی به‌ویژه سبک‌های دینداری کاربران ایرانی در فضای اینستاگرام بررسی شود. رویکرد این پژوهش، استقرایی بود و پژوهش با روش نتنوگرافی یا اتنوگرافی آنلاین انجام شد که یکی از روش‌های کیفی است. بر همین اساس، صفحات اینستاگرامی با محتوای دینی که دارای دنبال‌کننده‌های زیادی بودند و انتساب صفحه به افراد مطرح در حوزه فعالیت‌های دینی بود، به عنوان جامعه مورد مطالعه در نظر گرفته شدند که 14 صفحه با گرایش‌های مختلف دینی را شامل می‌شد. پست‌ها، کامنت‌ها و محتوای منتشر شده در این صفحات اینستاگرامی به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری با استفاده از نرم‌افزار MaxQda استفاده شد. سبک‌های دینداری که رفتار دینی کاربران را نمایندگی می‌کرد، در 9 گونه شناسایی شد. نتایج نشان داد تأثیر فضای مجازی به عنوان مکان و فضای جغرافیایی بر انواع دینداری و برداشت‌های دینی کاربران تأثیرگذار بود. بدین معنا که فضای فیزیکی از نظر زمان و مکان دارای ماهیتی منعطف بوده و امکان ارتباط میان دینداران با سبک‌های متفاوت را فراهم می‌کرد؛ بنابراین هر فردی بر اساس انباشته‌های فضای اطرافش و ادراکات محیطی در بازار دینی ارائه‌شده در فضای جغرافیای فرهنگی اینستاگرام نوعی از سبک‌های دینداری در قالب شهرهای فضای مجازی را نمایندگی می‌کرد. تأکید بر مناسک در فرهنگ دینداری و ابعاد دینداری، توانست دینداری شعائرگرا را بازنمایی کند. دینداری سنت‌گرایانه که از سوی گفتمان رسمی دینداری در جامعه حمایت می‌شود، جغرافیای فرهنگی ایران را در بر می‌گیرد. دینداری عقل‌گرا، دینداری خودمرجع، دینداری معرفت‌اندیش، دینداری عرفانی، دینداری ترکیبی، دینداری عاطفی و دینداری بنیادگرا گونه‌های دیگر دینداری بودند که نشان دادند در فضای مجازی، فرهنگ دینداری و رفتار دینی بازنمایی‌های متکثر و متنوعی پیدا کرده‌اند که تکثر ارزش‌ها و باورهای دینی در گروه‌های اجتماعی را نمایندگی می‌کنند. در این پژوهش تأثیرات عمیق جغرافیای فضای مجازی بر فرهنگ دینداری قابل مشاهده بود.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله جغرافیای فرهنگی،گونه‌های دینداری،فضای مجازی،نتنوگرافی،شبکه‌های اجتماعی،
عنوان انگلیسی Analyzing the internal coherence of the conceptual construct of traditionalist and rationalist religiosity on Social Network
چکیده انگلیسی مقاله This study explores the cultural geography and styles of religiosity among Iranian users on Instagram, with a particular focus on how virtual spaces shape religious expression. Adopting an inductive approach, the research utilizes netnography (online ethnography) as a qualitative method. Instagram pages with religious content and significant follower counts—managed by influential figures in the religious sphere—were selected as the study sample. In total, 14 Instagram pages representing diverse religious orientations were analyzed. The posts, comments, and other published content on these pages served as the units of analysis, and data coding was conducted using MaxQDA software. Findings revealed that after the ritual dimension, the moral dimension was the most frequently recurring theme. Through analysis, nine distinct types of religiosity were identified among users, highlighting the influence of virtual geography on religious behavior and perceptions. Each user embodied a unique form of religiosity within the "soft cities" of the digital space, shaped by their environmental context and accumulated spatial experiences within the religious marketplace of Instagram. Among the dominant types were ritualistic religiosity, characterized by an emphasis on practices and ceremonies, and traditionalist religiosity, which aligns closely with official religious discourse. Other identified forms included rational, self-referential, epistemic, mystical, mixed, emotional, and fundamentalist religiosity. These categories reflect the pluralism of religious identities, values, and behaviors in Iranian society as manifested in cyberspace. Ultimately, the study underscores the profound impact of virtual cultural geography on contemporary religious culture and its diverse manifestations in digital environments.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله جغرافیای فرهنگی,گونه‌های دینداری,فضای مجازی,نتنوگرافی,شبکه‌های اجتماعی
نویسندگان مقاله ریحانه آقارجبی |
دانشجوی دکتری ، گروه ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

محمدرضا رسولی |
دانشیار گروه ارتباطات، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

سیدمحمود نجاتی حسینی |
استاد یار، گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

نشانی اینترنتی https://jgs.khu.ac.ir/article_6148_30c0a496a57bcc2c7c6c481342526729.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات