|
|
زبان و ادبیات فارسی، جلد ۲۹، شماره ۹۱، صفحات ۷-۳۵
|
|
|
| عنوان فارسی |
پیمان انسان و شیطان در فاوست گوته و داستان ضحاک از شاهنامه فردوسی |
|
| چکیده فارسی مقاله |
ابرپیرنگ به آندسته از پیرنگهایی گفته میشود که در میان اقوام و فرهنگهای گوناگون بسیار تکرار میشوند. هدف این نوشتار، کشف ساختار ابرپیرنگ جهانی «پیمان انسان با شیطان» در دو روایت «ضحاک» در شاهنامه فردوسی و فاوست به روایت گوته است. ابرپیرنگ پیمان انسان با شیطان در روایات گوناگون در میان اقوام و ملل جهان تکرار شده و در زمانها و مکانهای مختلف به حیات خود ادامه داده است. در پژوهش حاضر، کوشش شده است با روش توصیفی-تحلیلی به دو پرسش پاسخ داده شود: نخست، ساختار و الگوی تکرارشونده حاکم بر این ابرپیرنگ چیست؛ دیگر اینکه، تفاوتها و شباهتهای روایت فردوسی و گوته در این ابرپیرنگ در بخشهای متنوع، همچون چرایی پیمان با شیطان، انگیزههای پیمان، کنشهای قهرمانان، چگونگی ظهور شیطان بر قهرمانان، و فرجام آنها چگونه است. نتایج نشان میدهد که ساختار این ابرپیرنگ الگویی تکرارشونده بهاینقرار دارد: پیمانبستن شیطان با افرادی با ویژگیهای برتر، فروختن روح به شیطان، انجامدادن یک گونه از خویشکاریهای مشابه پس از پیمان با شیطان، و فرجامی از نوع سقوط کامل یا بازگشت به رستگاری پس از تحمل پیامدهای دردناک رفتارهای نادرست. تفاوتهای این دو روایت از یک داستان واحد، شامل انگیزههای پیمانبستن است که در فاوست بهرهمندی تمامعیار از خوشیهای مادی و دنیایی، و در داستان «ضحاک» قدرتطلبی است. تفاوت دیگر در کنشهای قهرمانان پس از پیمانبستن است که در فاوست با شهادت دروغ و قبول مال دزدی همراه است، اما در داستان «ضحاک» با قتل و رابطه نامشروع سروکار دارد که در هردو روایت مشترک است. چگونگی ظهور شیطان بر ایندو نیز متفاوت است. در فاوست شیطان بهشکل سگ، اسب آبی، و سالک دانشجو ظهور میکند و در داستان «ضحاک» بهشکل مردی نیکخواه، خوالیگر (آشپز) و پزشک ظاهر میشود. فرجام پیمان در فاوست پس از تحمل سختیهای بسیار به رستگاری ختم میشود و در ضحاک به بندیشدن او در بن غاری میانجامد. برمبنای این پژوهش، میتوان درباره احتمال تأثیرپذیری گوته از فردوسی تأمل کرد. |
|
| کلیدواژههای فارسی مقاله |
ابرپیرنگ،پیمان با شیطان،فاوست،گوته،ضحاک،شاهنامه فردوسی، |
|
| عنوان انگلیسی |
Manâs Deal with the Devil in Goetheâs âFaustâ and Ferdowsiâs âZahhakâ |
|
| چکیده انگلیسی مقاله |
Masterplot is a group of plots that are widely repeated among different ethnic groups and cultures. The purpose of this paper is to discover the structure of universal masterplot of “deal with the Devil” in two narratives of “Zahhak” in Ferdowsi’s Shahnameh and Dr. Faust by Goethe. In the present study, we have tried to answer two questions by descriptive-analytical method: First, what is the repetitive structure that governs this masterplot; second, what are the similarities and differences between the narratives of Ferdowsi and Goethe in this masterplot in different sections such as the reasons for dealing with the Devil, the motives of the deal, the actions of the heroes, how the Devil appeared to the heroes and their fate. The results show that the structure of this masterplot has a repetitive pattern in this form: Devil’s deal with individuals having superior characteristics, selling one’s soul to the Devil, performing similar kinds of functions after dealing with the Devil, and a complete downfall or return to salvation after suffering the painful consequences of wrongdoing. The differences between these two narratives from a single story include the motives of making a deal, which in Faust is the full enjoyment of material and worldly pleasures, and in Zahhak’s story is power-seeking (domineering). Another difference is in the actions of the heroes after the deal which in Faust involves false testimony and acceptance of stolen property, but in Zahhak it includes murder and illegitimate sex, which are common in both narratives. How the devil appears to these two is also different. In Faust, the devil appears in the form of a dog, a hippopotamus, and a scholar seeker, and in Zahhak, he appears in the form of a well-wishing man, a cook, and a physician. The end of the deal in Faust, after enduring many difficulties, is salvation and in Zahhak leads to his imprisonment at the bottom of a cave. Based on this research, one can speculate the possibility that Goethe was influenced by Ferdowsi.
|
|
| کلیدواژههای انگلیسی مقاله |
ابرپیرنگ,پیمان با شیطان,فاوست,گوته,ضحاک,شاهنامه فردوسی |
|
| نویسندگان مقاله |
سمیرا بامشکی |
دانشگاه فردوسی مشهد
شمسی پارسا |
دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان
|
|
| نشانی اینترنتی |
https://jpll.khu.ac.ir/article_6678_c4f8a2db7f8704b0bdaa266d61ef48c3.pdf |
| فایل مقاله |
فایلی برای مقاله ذخیره نشده است |
| کد مقاله (doi) |
|
| زبان مقاله منتشر شده |
fa |
| موضوعات مقاله منتشر شده |
|
| نوع مقاله منتشر شده |
|
|
|
|
برگشت به:
صفحه اول پایگاه |
نسخه مرتبط |
نشریه مرتبط |
فهرست نشریات
|
