زبان و ادبیات فارسی، جلد ۳۳، شماره ۹۸، صفحات ۲۷۳-۳۰۰
عنوان فارسی تحلیل انتقادی گفتمان مناجات‌های مصیبت‌نامه عطار برمبنای روش فرکلاف
چکیده فارسی مقاله مصیبت‌نامه از مهم‌ترین مثنوی‌های عطار در حوزه ادبیات عرفانی است که مناجات‌های شاعر با معبود جذابیتی ویژه به آن بخشیده است. شاعر ازطریق ساختار گفتمان‌هایی که ترس، ملامت و صمیمیت را بازنمایی می‌کند، اندیشه‌های اجتماعی و اخلاقی خود را بیان می‌کند. در این پژوهش، به‌شیوۀ توصیفی-تحلیلی، ابعاد گفتمانی مناجات‌های مصیبت‌نامه عطار و چگونگی تبیین و تفسیر مناسبات اجتماعی و روابط قدرت در این متن براساس انگاره فرکلاف مطالعه می‌شود. انواع مناجات‌های عطار در مصیبت‌نامه براساس این رویکرد شامل سه شاخۀ مناجات خوف‌آمیز، صمیمانه، و ملامت‌آمیز است که در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین بررسی شده است. در سطح توصیف، ویژگی‌های واژگان، ساختار جملات و دستورزبان بیان‌کننده تجربه اجتماعی شاعر است و خفقان و التهاب اجتماعی قرن هفتم هجری در خراسان را بازگو می‌کند. در سطح تفسیر، تمرکز شاعر بر توصیف عمده صفات خداوند است که از تسلیم محض بنده دربرابر خداوند حکایت دارد و تسلط اندیشه جبرگرایی اشعریان بر اجتماع شاعر را تأیید می­کند. در سطح تبیین، ردّپای نظام درباری و تمایل شاعر به پاک‌سازی فضای عصر را مشاهده می­کنیم؛ فضایی که در آن آشوب­های اجتماعی، مذهبی و عقیدتی رسوب کرده و دنیاگرایی و منفعت‌طلبی رونق گرفته است. بازنمایی نظام حاکمیتی جامعه و آرمان‌جویی شاعر برای ایجاد صلح و دوستی از دیگر یافته‌ها است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله عطار،مصیبت‌نامه،مناجات‌،فرکلاف،تحلیل گفتمان،
عنوان انگلیسی A Critical Discourse Analysis of the Supplications in Attar’s Mosibatnāma Based on Fairclough’s Model
چکیده انگلیسی مقاله Mosibatnāma (book of afflictions) is one of Attar’s most significant masnavi (rhyming couplet) poems in the realm of mystical literature, wherein the poet’s supplications to the Divine have endowed it with a unique charm. The structure of these supplications—with dimensions of fear, intimacy, and reproach—assists the poet in articulating social and ethical ideas. In this study, using a descriptive-analytical method, the discursive dimensions of the supplications in Attar’s Mosibatnāma and the way social and power relations are articulated and interpreted in the text are examined through Fairclough’s model. According to this approach, Attar’s supplications in Mosibatnāma fall into three categories—fearful, intimate, and reproachful—each analyzed at three levels: description, interpretation, and explication. At the descriptive level, lexical features, sentence structures, and grammatical patterns reflect the poet’s social experience and convey the social anxiety and turmoil of Khorasan in the 7th century AH. At the interpretive level, the poet’s focus on describing God’s essential attributes conveys submission of the servant before the Divine, confirming the dominance of Ash’ari determinist thought within the poet’s social environment. At the explicative level, we observe the traces of courtly authority and the poet’s desire to purify the spiritual atmosphere of his era, an atmosphere in which social, religious, and doctrinal chaos have accumulated and materialism and self-interest have flourished. Other findings include the poet’s representation of the society’s governing system alongside his idealistic aspiration for peace and friendship.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله عطار,مصیبت‌نامه,مناجات‌,فرکلاف,تحلیل گفتمان
نویسندگان مقاله پروین مرتضایی |
مرکز آموزش‌عالی اقلید، شیراز، فارس، ایران

رها زارعی فرد |
دانشگاه جهرم، شیراز، فارس، ایران

زهرا حسینی |
دانشگاه جهرم، شیراز، فارس، ایران

نشانی اینترنتی https://jpll.khu.ac.ir/article_6773_acaa23f71f963e96c8847585e71352d6.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات