زبان و ادبیات فارسی، جلد ۳۳، شماره ۹۸، صفحات ۲۳۹-۲۷۲
عنوان فارسی بررسی کارکرد و تحول حماسه در رمان‌های تاریخی از ۱۲۸۴ تا ۱۳۳۲ شمسی
چکیده فارسی مقاله داستان‌ها و اندیشه‌های حماسی ظرفیت‌هایی دارد که بخشی از آن جنبش‌های مقاومت انقلابی و رهایی‌بخش را تغذیه می‌کند و پاره‌ای دیگر در خدمت نظام‌های ضدبشری و دیکتاتوری و انواع بنیادگرایی درمی‌آید. ظرفیت حماسی داستان‌های ایرانی، به‌اقتضای هردوره، گاه درقالب منظومه‌های حماسی، گاه در لابه‌لای صفحات آثار تاریخی و گاه درقالب رمان‌ها و داستان‌های تاریخی ظهور یافته است. رمان تاریخی، به‌مثابه یکی از انواع ادبی نو‌ظهور در دوره قاجار، پیوستگی عمیقی با روایات و اندیشه‌های حماسی دارد و نویسندگان با اهداف و شیوه‌های گوناگون از آن بهره برده‌اند؛ بنابراین، انجام پژوهشی با هدف بررسی اهداف نویسندگان، چگونگی کاربرد و حتی تحولات راه‌یافته به حماسه و اندیشه‌های حماسی در این آثار ضروری است. یافته‌های پژوهش حاضر، که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و مقایسه‌ای به‌دست آمد، به این شرح است: 1. در رمان‌های تاریخی دوره نخست (1300-1284)، با توجه به خطر نابودی هویت ایرانی دربرابر بیگانگان، نویسندگان با نگاهی آموزشی درپی ترویج اندیشه‌های حماسی برای ایجاد روحیه مقاومت، اتحاد و دفاع از سرزمین بوده‌اند؛ 2. در آثار دوره دوم (1320-1300)، عنصر حماسه چون ابزاری در خدمت دربار و بیان اندیشه‌های ملی‌گرایانه پهلوی اول قرار دارد؛ 3. دوره سوم (1332-1320)، تحت‌تأثیر ورود متفقین به ایران و تزلزل دربار، اندیشه‌های حماسی دچار رکود می‌شود و داستان‌ها و قهرمانان عیار جای اندیشه‌های حماسی و پهلوانان حماسی را می‌گیرند.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله حماسه،رمان‌تاریخی،شاهنامه،عیاری،دوره قاجار،
عنوان انگلیسی A Study of the Function and Evolution of Epic in Historical Novels from 1905 to 1953
چکیده انگلیسی مقاله Epic stories and ideas have capacities that partly nourish revolutionary and liberation movements and partly serve antihuman, dictatorial systems and various forms of fundamentalism. The epic potential of Iranian stories, depending on the needs of each period, has manifested itself occasionally in epic poems, at times between the lines of historical works, and at other times as novels and historical stories. The historical fiction, as one of the newly emerging literary genres in the Qajar period, maintains a deep connection with epic narratives and ideas, and writers have made use of it with different aims and methods. Therefore, it is necessary to conduct a study aimed at examining the goals of the writers, how they were used, and even the developments that led to the epic and epic ideas in these works. This study was conducted using library sources and a descriptive-analytical and comparative method. The findings indicate that in the first period of historical novels (1905–1921), considering the danger of the destruction of Iranian identity in the face of foreigners, authors sought to promote epic ideas with an educational view to create a spirit of resistance, unity, and defense of the homeland, while in the second period (1921–1941), the epic element functioned as a tool at the service of the court and the expression of the nationalist ideas of the first Pahlavi era. In the third period (1941–1953), under the influence of the Allied occupation of Iran and the weakening of the court, epic ideas declined, and stories and ayyar (rogue) heroes replaced epic thought and heroic champions.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله حماسه,رمان‌تاریخی,شاهنامه,عیاری,دوره قاجار
نویسندگان مقاله حسن شهریاری |
دانشگاه قم، قم، ایران؛ دبیر گروه ایران‌شناسی سازمان سمت

کیانوش بیرانوند |
دانشگاه قم، قم، ایران

نشانی اینترنتی https://jpll.khu.ac.ir/article_6772_2639c6bd2a42e714227b06646829d6ea.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات