پژوهش های مابعدالطبیعی، جلد ۶، شماره ۱، صفحات ۲۳۹-۲۶۷
عنوان فارسی تاثیر فاعلیت خداوند در قانون‌مندی طبیعت از دیدگاه ملاصدرا و الهی‌دانان پویشی
چکیده فارسی مقاله الهی‌دانان پویشی در پی راه­حلی برای برون­رفت از مشکلات الهیاتی، تبیین جدیدی از فاعلیت خداوند در نظام طبیعت ارائه می‌دهند. به اعتقاد آنها، فاعلیت الهی بر مبنای پویش و نظام ارگانیسمی جهان، باید به­نحوی تفسیر شود که فاعلیت و اختیار و خلاقیت دیگر موجودات حفظ شود. راه­حل آنان برای این مسأله، محدودیت قدرت و علم الهی است که منجر به نفی وجوب ذاتی و رابطه طولی خداوند با دیگر موجودات است. به عبارت دیگر، خداوند صرفاً شرط لازم و علت معد و در عرض دیگر علل و فاعل‌های طبیعی موجودات عالم است. قوانین و نظم عالم طبیعت نیز حاصل اختیار و خلاقیت موجودات طبیعی است.
اما ملاصدرا با اثبات وجوب ذاتی و رابطه طولی خدا با دیگر موجودات، با فاعلِ بالتجلی دانستن خداوند، فاعلیت او را حقیقی و ایجادی و با لحاظ وجود به­عنوان متعلق جعل، همه موجودات و نسبت‌های ضروری آنها، یعنی قوانین عالم را، متعلق جعل بسیطِ او می‌داند. این دیدگاه فلسفی می‌تواند به معضلات دین پژوهی غربی در حوزه فاعلیت الهی پاسخ مناسبی بدهد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله الهیات پویشی،ملاصدرا،فاعلیت بالتجلی،فاعلیت الهی،نظم و قانون­مندی عالم،
عنوان انگلیسی The Influence of Divine Agency on the Lawfulness of Nature: From the Perspective of Mulla Sadra and Process Theologians
چکیده انگلیسی مقاله Process theologians, in their attempt to address theological challenges, propose a new interpretation of God’s agency within the natural order. According to them, divine agency, based on the processual and organismic nature of reality, must be understood in a way that safeguards the agency, freedom, and creativity of other beings. Their solution involves restricting God’s power and knowledge, which ultimately results in the denial of God’s intrinsic necessity and His supervening relationship with other beings. In this view, God becomes merely a necessary condition and a preparatory cause, existing on the same level as other causes and natural agents in the world. Consequently, the laws and order of the natural world emerge from the free will and creativity of natural beings.
In contrast, Mulla Sadra, affirming both God’s intrinsic necessity and His supervening relationship with creation, and understanding God as the Agent through self-manifestation, considers divine agency to be authentic and creative. By viewing existence as the object of positing, he asserts that all beings and their necessary relations, including the laws of the world, are encompassed within God’s simple positing. This philosophical framework offers a coherent response to the challenges that Western theology faces regarding divine agency.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله الهیات پویشی,ملاصدرا,فاعلیت بالتجلی,فاعلیت الهی,نظم و قانون­مندی عالم
نویسندگان مقاله مریم آقامحمدرضا |
دانشگاه خوارزمی

محمد جواد رضایی ره |
دانشگاه خوارزمی

حمیدرضا آیت الهی |
دانشگاه علامه طباطبایی

روح الله سوری |
دانشگاه خوارزمی

نشانی اینترنتی https://mi.khu.ac.ir/article_8509_e80ba3de4e2f156e3bdf5b3596b36ca4.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات