پژوهش های مابعدالطبیعی، جلد ۶، شماره ۱، صفحات ۷۱-۹۶
عنوان فارسی نقد و تحلیل صانعیت دمیورگوس در متافیزیک افلاطون
چکیده فارسی مقاله مفاهیم «دمیورگوس» و «مثال نیک» که بخشی از نظام متافیزیکی گسترده افلاطون را تشکیل می‌دهند، نقش راهبردی در فلسفه این فیلسوف بزرگ دارند. مقاله حاضر به بررسی جایگاه دمیورگوس به­عنوان خالق جهان محسوس و رابطه آن با مثال نیک در نظام متافیزیکی افلاطون می‌پردازد. با روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع کتابخانه‌ای، این پژوهش نشان می‌دهد که دمیورگوس نه خالقی مستقل، بلکه ناظمی است که با تقلید از عالم مُثُل، نظم را به جهانی فاقد ساختار اولیه تحمیل می‌کند. در این راستا، دو فرضیه اصلی بررسی شده است: نخست، مقلد بودن دمیورگوس؛ دوم، ناتوانی او در ایفای نقش منشأ اخلاق. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دمیورگوس سازنده‌ای وابسته به مثال نیک معرفی شده که فاقد توانایی خلق از عدم است. این وابستگی، تناقضی آشکار با نگاه منفی افلاطون به تقلید در دیگر رساله‌ها (مانند جمهوری) ایجاد می‌کند. از این­رو، ناهماهنگی میان حادث بودن نفس در تیمائوس و ازلی بودن آن در فایدروس، نقش دمیورگوس به­عنوان خالق نفس را نیز زیر سوال می‌برد. از سوی دیگر، مثال نیک به­عنوان منشأ اخلاق و خیر اعلی، جایگاهی فراتر از دمیورگوس دارد. در فلسفه افلاطون اخلاق نه محصول عملکرد دمیورگوس، بلکه نتیجه تقرب به مثال نیک است. این پژوهش با تأکید بر جایگاه دمیورگوس به­عنوان واسطه بین مثال نیک و جهان مادی، پیشنهاد می‌کند که بازتعریف نقش او به­عنوان ناظم الهی می‌تواند تناقضات موجود در تفسیرهای سنتی را کاهش دهد. یافته‌های این تحقیق درک عمیق‌تری از رابطه خالقیت، اخلاق، و نظم در فلسفه افلاطون فراهم می­آورد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله دمیورگوس،صانع،مثال نیک،افلاطون،اخلاق،نفس،
عنوان انگلیسی Critique and Examination of the Demiurge as the Creator in Plato’s Metaphysics
چکیده انگلیسی مقاله The concepts of the Demiurge (the creator) and the Form of the Good occupy a central position in Plato’s metaphysics. This article examines the Demiurge’s role in shaping the material world and its relationship to the Form of the Good. Using a descriptive-analytical approach and drawing on scholarly sources, the study argues that the Demiurge is not an independent creator but rather a regulator who imposes order on pre-existing chaos by imitating the eternal realm of Forms.
Two key hypotheses are considered: first, that the Demiurge acts merely as an imitator and therefore cannot be regarded as a true creator; second, that he cannot function as the ultimate source of morality. The findings reveal that the Demiurge depends on the Form of the Good and does not create ex nihilo. This dependency introduces tensions within Plato’s broader philosophy, especially when contrasted with his negative evaluation of imitation in The Republic. Furthermore, the inconsistency between the soul’s createdness in Timaeus and its eternal, uncreated nature in Phaedrus raises doubts about the Demiurge’s role in generating the soul. In contrast, the Form of the Good emerges as the ultimate foundation of morality, standing above the Demiurge. Ethical values in Plato’s philosophy do not originate from the Demiurge’s activity but rather from the soul’s striving toward the Form of the Good. By redefining the Demiurge as a mediator between the Forms and the material world, this study offers a new understanding of his function as a divine regulator rather than a genuine creator. This perspective helps resolve contradictions in Plato’s metaphysical framework and deepens our understanding of the relationship between creativity, morality, and order in his thought.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله دمیورگوس,صانع,مثال نیک,افلاطون,اخلاق,نفس
نویسندگان مقاله فاطمه آقاجانی |
دانشگاه مازندران

رمضان مهدوی‌آزادبنی |
دانشگاه مازندران

کوکب دارابی |
دانشگاه مازندران

نشانی اینترنتی https://mi.khu.ac.ir/article_8503_9800aa6dd63426e5155b76b184510f46.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات