|
|
پژوهش های مابعدالطبیعی، جلد ۶، شماره ۱، صفحات ۴۳-۷۰
|
|
|
| عنوان فارسی |
ذاتگرایی جدید مسیر بازسازی فلسفه و فلسفه علم اسلامی |
|
| چکیده فارسی مقاله |
علم فیزیک سه مقطع پیشانیوتنی، نیوتنی، و کوانتومی را پشتسر گذاشته است. هر مقطع دارای لوازم فکری فلسفی خاص بهخود بوده است. فیزیک پیشانیوتنی به ذاتگرایی و واقعگرایی قدیم (و به تعبیری، خام) و به فلسفه متقدمین و فلسفه اسلامی، فیزیک نیوتنی به ضدّذاتگرایی و ضدّواقعگرایی و به غالب فلسفههای معاصری که در ایران رواج دارند، و فیزیک کوانتومی به ذاتگرایی و واقعگرایی جدیدی، که عمدتاً در ایران ناشناخته است رهنمون شدهاند. فلسفه اسلامی که در بستر فیزیک پیشانیوتنی به بار نشسته و به ذاتگرایی و واقعگرایی قدیم رهنمون شده است، با ظهور فیزیک نیوتنی و لوازم ضدّذاتگرایانه و ضدّواقعگرایانه آن، توان پیشروی خود را از دست داد و ناچارا دستبسته در کناری نظارهگر مانده است. فلسفه اسلامی برای اینکه بازسازی شده و امروزین گردد به یاری جریان ذاتگرایی و واقعگرایی جدید نیازمند است. فلسفه اسلامی با تحلیل، نقد و بازسازی ذاتگرایی جدید و بهتبع آن، بازسازی خود، میتواند از منظری ذاتگرایانه و واقعگرایانه، به بازسازی فلسفه عمومی، معرفتشناسی و فلسفه علم مبادرت ورزیده و بهتبع آنها در پیشبرد واقعبینانه سایر علوم و امور، و بهتبع آنها در حلّ و فصل واقعبینانه مسائل و مشکلات، سهم بهسزائی داشته باشد.
|
|
| کلیدواژههای فارسی مقاله |
پیشانیوتنی،نیوتنی،کوانتومی،ذاتگرایی،ضدّذاتگرایی،ذاتگرایی جدید،فلسفه اسلامی، |
|
| عنوان انگلیسی |
New Essentialism and the Reconstruction of Islamic Philosophy and the Islamic Philosophy of Science |
|
| چکیده انگلیسی مقاله |
The history of physics can be divided into three major periods: the pre-Newtonian, Newtonian, and quantum eras. Each stage has carried its own philosophical implications. Pre-Newtonian physics was aligned with classical essentialism and realism, which shaped both ancient philosophy and Islamic philosophy. Newtonian physics, by contrast, fostered anti-essentialist and anti-realist tendencies, giving rise to many contemporary philosophical currents still dominant in Iran. The quantum era, however, has led to the emergence of “new essentialism” and “new realism,” perspectives that remain largely unfamiliar within the Iranian intellectual landscape.
Islamic philosophy, grounded in the essentialist and realist outlook of the pre-Newtonian age, was unable to advance alongside the Newtonian paradigm and became largely passive in the face of anti-essentialist and anti-realist philosophies. For Islamic philosophy to modernize and regain vitality, it must engage with new essentialism and new realism. By critically analyzing and reconstructing these approaches, Islamic philosophy can not only renew itself but also contribute to the reconstruction of general philosophy, epistemology, and the philosophy of science from a realist standpoint. In doing so, it may play a central role in advancing other sciences and in offering realist solutions to contemporary intellectual and social challenges.
|
|
| کلیدواژههای انگلیسی مقاله |
پیشانیوتنی,نیوتنی,کوانتومی,ذاتگرایی,ضدّذاتگرایی,ذاتگرایی جدید,فلسفه اسلامی |
|
| نویسندگان مقاله |
ابراهیم دادجو |
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران
|
|
| نشانی اینترنتی |
https://mi.khu.ac.ir/article_8502_37ecd27608480aa3569a511a638ca74f.pdf |
| فایل مقاله |
فایلی برای مقاله ذخیره نشده است |
| کد مقاله (doi) |
|
| زبان مقاله منتشر شده |
fa |
| موضوعات مقاله منتشر شده |
|
| نوع مقاله منتشر شده |
|
|
|
|
برگشت به:
صفحه اول پایگاه |
نسخه مرتبط |
نشریه مرتبط |
فهرست نشریات
|
