تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد ۱۸، شماره ۴۸، صفحات ۵۹-۷۸

عنوان فارسی بررسی و تحلیل تغییرات درون دهه‌ای روند و الگوی فضایی بارش‌های سالانه و فصلی (مطالعه موردی: نیمه غربی ایران)
چکیده فارسی مقاله
هدف از این مطالعه تحلیل تغییرات درون دهه ای داده و الگوی فضایی بارش های سالانه و فصلی نیمه غربی ایران است. به این منظور داده­های بارش روزانه بارش از پایگاه داده­ای اسفزاری استخراج شده است. این پایگاه داده ای در دو بخش تهیه شده ، پایگاه داده ای اول با استفاده از 1434 ایستگاه و پایگاه دوم به کمک 578 ایستگاه با تفکیک مکانی 15× 15 کیلومتر بوده و در قالب سیستم تصویر لامبرت مخروطی تولید شده است. داده های روزانه بارش دوره 2015-1986 (طی سه دهه) مورد بررسی قرار گرفت. برای واکاوی تغییرات درون دهه ای بارش از تحلیل الگوی خودهمبستگی فضایی آماره عمومی G* و به منظور بررسی روند تغییرات از  تحلیل رگرسیون، آزمون من کندال استفاده شده است. در انجام محاسبات از امکانات برنامه نویسی Matlab و برای عملیات ترسیمی از نرم افزارهای Surfer  و GIS بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این مطالعه بیانگر این است که الگوهای خوشه­ای مثبت بارش در مقیاس سالانه بیشتر در امتداد کوههای زاگرس و بخش­هایی از غرب منطقه مورد مطالعه می باشد. در مقیاس فصلی الگوی خودهمبستگی فضایی بارش در فصل پاییز و زمستان تقریبا از الگوی سالانه پیروی کرده، در حالی­که در فصل بهار الگوی فضایی مثبت بارش بیشتر در بخش­های شمالی منطقه مورد مطالعه مشاهده شده است. نتایج حاصل از تغییرات درون دهه­ای الگوهای خودهمبستگی فضایی مثبت بارش نیمه غربی ایران نشان می­دهد به سمت دوره­های اخیر به استثنای فصل زمستان که روند افزایشی نامحسوسی تجربه کرده، در مقیاس سالانه، فصل بهار و پاییز از گستره مکانی الگوی خودهمبستگی فضایی مثبت بارش کاسته شده است. درحالیکه الگوهای خودهمبستگی فضایی منفی بارش در مقیاس سالانه و فصلی روند کاهشی را تجربه کرده است. با این وجود به جز دوره­­ی دوم، الگوی فضایی بارش در منطقه مورد مطالعه تغییرات مکانی قابل توجهی نداشته است. نتایج حاصل از تحلیل روند بیانگر این است که در مقیاس سالانه فصل زمستان اکثر مناطق  نیمه غربی کشور از روند کاهشی برخوردار بوده است. در فصل بهار و پاییز با وجود اینکه در منطقه روند افزایشی بارش مشاهده شده ، اما در سطح 95 درصد اطمینان معنی دار نبوده است.
 
کلیدواژه‌های فارسی مقاله بارش، الگوی خودهمبستگی فضایی، رگرسیون، من-کندال، نیمه غربی ایران

عنوان انگلیسی Analysis of inter-decade changes in trends and spatial patterns of annual and seasonal precipitation, case study: West of Iran
چکیده انگلیسی مقاله
The present research about the spatial changes of precipitation is mainly focused on western areas of Iran. Precipitation data for three seasons of fall, winter, and spring have been obtained from Esafzari Database, with 15*15 km spatial resolution in the form of a Lambert Cone Image System for the period from 1986 to 2015. To examine the prevailing pattern of precipitation in west of Iran, we have used geostatistical methods of spatial autocorrelation. The changes in precipitation trends have been analyzed using parametric and non-parametric analyses of regression and Mann Kendal. We have used MATLAB for analysis of the data. We have also used ArcGIS and Surfer for drawing maps.  The results of inter-decade changes of positive spatial autocorrelation of precipitation in west of Iran have indicated that there has been a decline in spatial extent of the positive spatial autocorrelation pattern in spring and fall, except for winter with a negligible increasing trend. Nevertheless, except for the second period, no considerable spatial changes were observed in the spatial pattern of precipitation in the region. However, there was a decreasing trend in the negative spatial autocorrelation of precipitation in annual and seasonal scales. The results of trend analysis have indicated that there was a decreasing trend in a vast area of the west parts of the country in annual scale and also in winter. Although there was an increasing trend in precipitation in fall and spring, but the trend was not significant in 95 % of confidence interval. The results of Man Kendal test have confirmed the results obtained from linear regression. 
 
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله precipitation,spatial auto-correlation pattern ,regression,Mann Kendall ,in western areas of Iran

نویسندگان مقاله فاطمه غیاث آبادی فراهانی | Fatemeh Ghiasabadi Farahani
Ph.D. student of Climatology, University of Tehran, iran
دانشگاه تهران

فرامرز خوش اخلاق | Faramarz khoshakhlagh
Assistant professor Climatology, University of Tehran. iran
دانشگاه تهران

علی اکبر شمسی پور | Aliakbar Shamsipour
Assistant professor Climatology, University of Tehran, iran
دانشگاه تهران

قاسم عزیزی | Ghasem Azizi
Associate professor of Climatology, university of Tehran, iran
دانشگاه تهران

ابراهیم فتاحی | ebrahim fattahi
Associate Professor of Geography of the Meteorological Institute, tehran, iran
پژوهشکده هواشناسی


نشانی اینترنتی http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3596-1&slc_lang=fa&sid=1
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده اب و هواشناسی
نوع مقاله منتشر شده کاربردی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات