زبان و ادبیات فارسی، جلد ۲۷، شماره ۸۷، صفحات ۴۷-۶۶
عنوان فارسی تحلیل ساختاری ترکیبات وصفی و اضافی نو در غزلیات شمس
چکیده فارسی مقاله ترکیبات باهم­آیند در زبان­شناسی به زنجیره­ای از واژه­ها گفته می­شود که با یکدیگر هم‌نشین می‌شوند و یک سازه معنایی تشکیل می­دهند؛ مانند ترکیبات وصفی و اضافی. نوآوری در این حوزه یکی از وظایف اصلی شعر خلاق و ماندگار است. غزلیات شمس یکی از آثار برجسته ادب فارسی است که ترکیب­سازی از مشخصه­های بارز سبکی آن محسوب می‌شود. مولانا برای بیان اندیشه والا و عرفانی خود به آفرینش صدها سازه نو زبانی پرداخته و از انواع هنجارگریزی بهره گرفته است تا تنگنای موجود واژگان را وسعت بخشد یا از آوردن واژه­ها و ترکیبات تکراری بپرهیزد. در میان آثار او، غزلیات شمس نمونه­ای تمام‌عیار از جوشش اندیشه محسوب می­شود. در بافت غزل­های او صدها ترکیب وصفی نو مانند «اندیشه کژمژ»، «خیال بادشکل»، «بهانه­های زرین» و ترکیبات اضافی نو چون «اوباش خیالات»، «جهان رنگ و بو»، «تره­زار دل» یافت می­شود که به بررسی و تحلیل نیاز دارد. نوآوری­های مولانا به ترکیبات وصفی و اضافی محدود نمی­شود و گونه­های مختلف سازه­های نو در قالب اشتقاقات و ترکیبات اسمی، صفتی، قیدی و فعلی نو در غزلیات او یافت می­شود، اما در این جستار صرفاً به بررسی و تحلیل این نوع از نوآوری‌های او پرداخته شده است. یافته­ها نشان می­دهد مولانا با استفاده از این ترکیبات کنایه­ها و استعاره­های نو و بدیعی در زبان فارسی خلق کرده و علاوه‌بر توانمندسازی زبان با پرهیز از کاربرد ترکیبات و واژه­های تکراری بر جاذبه­های آن افزوده و اندیشه­های بیان‌نشدنی خود را در قالب زبان به تصویر کشده است.
 
کلیدواژه‌های فارسی مقاله شعر فارسی، مولانا، غزلیات شمس، نوآوری، ترکیبات وصفی، ترکیبات اضافی
عنوان انگلیسی Structural Analysis of the Descriptive and Additional Compounds in Ghazaliat-e Shams
چکیده انگلیسی مقاله Linguistic combinations are referred to as a chain of words that associate with one another and form a semantic phrases, such as adjectival and noun. Innovation in this field is one of the main tasks of creative poetry. Shamschr('39')s sonnets are of the prominent works of Persian literature and their composition is characterized by its stylistic features. In order to express his sublime and mystical thought, Molana has created hundreds of neologisms and used a variety of norms to widen the bottleneck of the vocabulary or to avoid duplicate words and combinations. Among his works, Shamschr('39')s sonnets are great examples of the fusion of thoughts. In the texts of his sonnets, there are hundreds of fresh adjective phrases such as "Perverted Thought", "Fantasy Imagination", "Golden Excuses" or noun phrases like "Mobs of Fancy", " World of Colors and Smells", “Farm of Heart” that require analysis. Rumichr('39')s innovations are not limited to this and different types of new structures are found in his nominative, adjectival, adverbial and verbal phrases and combinations, but this article deals only with this type of innovation. The findings show that Rumi created new and exquisite allusions and metaphors in Farsi using these combinations. And in addition to empowering the language by avoiding the use of repetitive combinations and words, Molana has added to its appeal and has portrayed his inimitable ideas in the form of language.
 
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله Persian Poetry, Rumi, Gazaliat-e-Shams, Innovation, Descriptive Compounds, Additional Compounds
نویسندگان مقاله یدالله بهمنی مطلق | Yadollah Bahmani Motlagh
Shahid Rajaee Teacher Training University
دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

منصوره هوش السادات | Mansooreh Hoosh-Alsadat
Shahid Rajaee Teacher Training University
دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

نشانی اینترنتی http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-2493-4&slc_lang=other&sid=1
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده other
موضوعات مقاله منتشر شده فنون بلاغی
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات