زبان و ادبیات فارسی، جلد ۲۸، شماره ۸۹، صفحات ۸۵-۱۰۷
عنوان فارسی نگاهی تازه به بن‌مایۀ «جام» در دیوان حافظ
چکیده فارسی مقاله
برخی کلمات و ترکیبات در دیوان حافظ هست که توجه دقیق به آنها ما را به دنیای شعر و اندیشه او نزدیک می‌کند. از جملۀ این کلمات و ترکیبات «جام» و مترادف­های آن است. بسامد کلمه جام و مترادف­های آن در دیوان حافظ از تعلقِ خاطر زیاد او به جام نشان دارد. در این مقاله، برای بررسی جام در دیوان حافظ، درباره اهمیت جام در ادبیات فارسی و دیوان حافظ، نظر شارحان متقدم و معاصر درباره معنا و کارکرد جام در حافظ بیان شده است. متن مقاله به دو قسمت تقسیم می­شود: در قسمت اول، جام در سنت شعری قبل از حافظ بررسی شده است. قبل از حافظ، غالباً سه نوع جام یا شراب داریم: زمینی، عرفانی و خیامانه. در قسمت دوم، ذیل عنوان‌هایی، به هنرنمایی­های حافظ با جام پرداخته شده است: 1. تکرار و برجسته‌کردن جام و تبدیل آن به بن‌مایه نمادین، 2. تقابل­سازی با جام و به‌کاربردن آن همچون ابزاری برای مبارزۀ سیاسی و اجتماعی، 3. اختلاط معانی و کارکردهای گوناگون و متضاد جام با یکدیگر، 4. ساخت بیانِ متناقض­نما با جام و خلق ابیات شاهکار. مقاله حاضر، با روش توصیفی و تحلیلی، در پایان نتیجه می­گیرد که حافظ آگاهانه با تکرار جام آن را برجسته و نمادین ساخته و با اختلاط معانی ایرانی و اسلامی جام، منشوری ساخته که هر خواننده­ای، به فراخور تجربه و دانش خود، می­تواند معانی گوناگونی از آن دریافت کند.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله حافظ،جام،جام عرفانی و زمینی،بن‌مایه نمادین،اختلاط،
عنوان انگلیسی A New Look at the Motif of “Jām” in Hāfez’s Diwān
چکیده انگلیسی مقاله There are some words and phrases in Hāfez’s Diwān (Book of Poems) which merit careful attention as this brings us closer to the world of his poetry and thought. One of these words is “Jām” (“cup”) and its synonyms. The frequency of this word and its synonyms is indicative of its significance in the mind of the poet. To investigate Jām in Hāfez’s Diwān, the importance of Jām in Persian literature and Hāfez’s Diwān, and the opinions of the old and contemporary exegetes regarding the meaning and function of Jām in Hāfez’s Diwān were explained in this paper. The body of the paper contains two distinct parts: the first part deals with Jām in the tradition of poetry prior to Hafez. There are three kinds of Jām or “Mey” (wine): earthly, mystical, and Khayyamian. The second part is concerned with the display of the artistic skills of Hāfez in dealing with Jām in the following subheadings: 1. The repetition and foregrounding of the word Jām and making it a symbolic motif, 2. Creating opposition by Jām and using it as a tool for political and social struggle, 3. Mixing the various and opposing meanings and functions of Jām, and 4. Making paradoxical expression with Jām to create masterpiece couplets. The conclusion of this descriptive-analytical research is that Hafez intentionally repeated Jām to make it prominent and symbolic and mixed its Islamic and Iranian senses to create a prism of which any reader based on their background knowledge and experience could get various meanings.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله حافظ,جام,جام عرفانی و زمینی,بن‌مایه نمادین,اختلاط
نویسندگان مقاله حسین حسن رضائی |
دانشگاه فرهنگیان

نشانی اینترنتی http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-13-1706-3&slc_lang=other&sid=1
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده other
موضوعات مقاله منتشر شده نظریه های ادبی
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات